Vraag of thema
Voor het doen van een opstelling is een vraag, thema of probleem nodig van een persoon of van een organisatie. De begeleider start gewoonlijk met het duidelijk krijgen van de vraag of het thema. In systemische opstellingen ligt de focus niet op je psychologisch relatie met anderen in het systeem. Dat is weliswaar belangrijk in jouw leven, maar heeft geen invloed op wat wordt verstaan onder systemische werking. Wat systemisch wel van invloed is, zijn feitelijke gebeurtenissen als vroeg gestorven kinderen, verstoten familieleden en grote taboes als incest of moord. Nadat duidelijk is wat het thema of de vraag is bepaalt de begeleider wie of wat van het betreffende familiesysteem wordt opgesteld. Voor het doen van een organisatieopstelling gaat de begeleider overeenkomstig te werk, zij het dat daar ook andere dynamieken systemisch van invloed zijn, zoals bijvoorbeeld het niet of onvoldoende respecteren van de oorspronkelijke oprichter van het bedrijf.
Representanten
Als je een opstelling doet, dan doe je dat meestal zonder dat andere familieleden of collega's uit je organisatie aanwezig zijn. Om toch zichtbaar te kunnen maken wat in je familie of organisatie speelt, wordt gebruik gemaakt van zogenaamde representanten. Representanten zijn mensen uit de groep waarin je de opstelling doet, die iets of iemand uit jouw systeem vertegenwoordigen. Dat iets of iemand kan een familielid zijn, of jezelf, maar ook bijvoorbeeld een belangrijk thema als leiderschap, geloof, of land van herkomst.
Wanneer jouw thema of vraag wordt uitgewerkt, dan is de begeleider degene die aangeeft welke personen of elementen uit je systeem worden opgesteld. Jij vraagt vervolgens willekeurige mensen uit de groep om deze personen of elementen te vertegenwoordigen en stelt ze op. Bij het opstellen volg je een innerlijke beweging. Opstellingen die worden gedaan vanuit een van te voren bedacht mentaal beeld van de situatie zijn meestal geen goede start. De 'magie' van opstellingen is dat, wanneer de representanten zo worden opgesteld dat er een juiste weergave is van het systeem, ze informatie krijgen uit dat systeem. Een representant kan bijvoorbeeld emoties krijgen die duidelijk niet van hemzelf zijn, maar van degene die hij of zij vertegenwoordigt. Een representant kan bijvoorbeeld plotseling boos worden, of gaan huilen, of bang worden of de impuls krijgen op een andere plaats te willen staan. Deze informatie gebruikt de begeleider om te onderzoeken wat in het systeem speelt. De begeleider zal onderzoeken of het mogelijk is door verschuivingen in het systeem tot een ordening te komen die de inbrenger, maar ook de andere leden van het systeem krachtiger maakt.
Opstellingen in groep of individueel?
Veel opstellingen worden gedaan zoals hiervoor omschreven. Er is een groep mensen die bij elkaar komt met het doel opstellingen te maken. Deze mensen hoeven elkaar niet te kennen. Bij het doen van opstellingen is het een voordeel om weinig informatie over elkaar te hebben, omdat dan de blik niet wordt vertroebeld door informatie die je hebt over de persoon die het thema inbrengt en over zijn familieleden.
Niet alle opstellingen worden in een groep gedaan. Er wordt door veel therapeuten in individuele sessies op verschillende manieren met de methodiek van opstellingen gewerkt. Soms worden opstellingen getekend, soms ook worden poppen of andere materialen gebruikt om familieleden te representeren. De ervaring is dat ook met deze methode van werken vaak snel en duidelijk zichtbaar wordt wat de thema's zijn die in het systeem spelen.
Werken op zielsniveau
Systemische opstellingen zijn gericht op het zichtbaar maken wat op een diepere systemische laag speelt. Het is niet altijd makkelijk om dat wat zichtbaar wordt onder ogen te zien. De consequenties ervan kunnen groot zijn. Voor dat waarvan je je niet bewust bent, hoef je immers ook geen verantwoordelijkheid te nemen. Voor dat waarvan je je wel bewust bent wordt het moeilijk om geen verantwoordelijkheid te nemen. In die zin wordt werken met opstellingen ook wel gezien als een proces van afscheid nemen van kinderlijke onschuld.
Systemische opstellingen werken op het niveau van de ziel. Dat betekent dat ze aansluiten bij een diep innerlijk weten. Op dit niveau is het mogelijk te accepteren wat is, zonder oordeel over wat goed of slecht is, met begrip en respect voor de verstoringen die in het systeem aanwezig zijn en een liefdevolle en open 'blik' voor eventuele veranderingen die erin aangebracht kunnen worden.
Met familieopstellingen kan duidelijk worden met welke familieverstrengelingen een vraagsteller kampt en welke impuls nieuwe mogelijkheden kan brengen.
Vragen over werk of organisaties kunnen leiden tot organisatieopstellingen. Er kan nieuw zicht komen in vraagstukken over bijvoorbeeld leiderschap, posities, strategie, conflicten, markten en loopbaan.
|
|
